Umowa zlecenie a L4 - czy przysługuje Ci zasiłek chorobowy

Krótka odpowiedź

Zleceniobiorca może dostać zwolnienie lekarskie i zasiłek chorobowy, ale nie dzieje się to automatycznie. Na umowie o pracę ubezpieczenie chorobowe jest obowiązkowe - na zleceniu jest dobrowolne i trzeba o nie wystąpić. Samo e-ZLA lekarz wystawi Ci zawsze, jeśli stan zdrowia to uzasadnia. Pytanie brzmi, czy za czas niezdolności dostaniesz pieniądze.

• Masz opłacane dobrowolne ubezpieczenie chorobowe i minęło 90 dni - zasiłek Ci przysługuje.
• Nie masz tego ubezpieczenia - zwolnienie usprawiedliwia nieobecność wobec zleceniodawcy, ale ZUS nie wypłaci zasiłku.
• Jesteś studentem do 26. roku życia i zlecenie jest Twoim jedynym tytułem - składek nie ma, więc zasiłku też nie.

Dobrowolne ubezpieczenie chorobowe - od niego wszystko zależy

Ze zlecenia odprowadzane są składki emerytalna, rentowa i wypadkowa. Składka chorobowa - ta, która daje prawo do zasiłku - jest dobrowolna. Zgłasza Cię do niej zleceniodawca, ale dopiero na Twój wniosek. Składka wynosi 2,45% podstawy wymiaru i jest potrącana z Twojego wynagrodzenia, nie dopłaca jej zleceniodawca.

• Wniosek składasz u zleceniodawcy, najlepiej przy podpisywaniu umowy.
• Ubezpieczenie zaczyna się od dnia wskazanego we wniosku, nie wstecz.
• Sprawdzisz je sam na swoim koncie w ZUS - w informacji o zgłoszeniach do ubezpieczeń.
• Jeśli zleceniodawca przestanie opłacać składkę, ubezpieczenie ustaje, a Ty się o tym dowiadujesz zwykle dopiero przy chorobie.

Okres wyczekiwania: 90 dni

Samo przystąpienie do ubezpieczenia nie wystarczy. Prawo do zasiłku nabywasz po 90 dniach nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego. To istotna różnica wobec umowy o pracę, gdzie ten okres wynosi 30 dni. Przerwa dłuższa niż 30 dni sprawia, że liczenie zaczyna się od nowa.

• Wyczekiwania nie stosuje się przy niezdolności spowodowanej wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy.
• Nie stosuje się go również przy chorobie zawodowej i wypadku przy pracy.
• Absolwenci szkół i uczelni, którzy przystąpili do ubezpieczenia w ciągu 90 dni od ukończenia nauki, są z niego zwolnieni.

Zlecenie ze składką a zlecenie bez składki

Różnica sprowadza się do tego, czy za dni choroby ktokolwiek Ci zapłaci.

Ile wynosi zasiłek na zleceniu

Podstawę liczy się z przeciętnego miesięcznego przychodu z 12 miesięcy poprzedzających miesiąc zachorowania, pomniejszonego o składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez ubezpieczonego. Jeśli ubezpieczenie trwa krócej, bierze się pełne miesiące, które faktycznie upłynęły. Standardowa stawka to 80% tak ustalonej podstawy.

• Pełne 100% przysługuje między innymi w okresie ciąży, przy wypadku przy pracy i w drodze do pracy oraz przy chorobie zawodowej.
• Przy zmiennym przychodzie miesiące o skrajnie różnej wysokości mocno wpływają na średnią - stąd różnice między osobami z podobnym zleceniem.
• Po ustaniu zlecenia podstawa jest dodatkowo ograniczona do wysokości przeciętnego wynagrodzenia.

Kto wypłaca i kiedy przyjdą pieniądze

To kolejna różnica wobec etatu. Na umowie o pracę pierwsze 33 dni w roku finansuje pracodawca jako wynagrodzenie chorobowe, a dopiero potem wchodzi ZUS. Na zleceniu takiego okresu nie ma w ogóle - zasiłek należy się od pierwszego dnia niezdolności i płaci go ZUS.

• Jeśli zleceniodawca zgłasza do ubezpieczeń więcej niż 20 osób, to on wypłaca zasiłek i rozlicza się z ZUS. Pieniądze dostajesz wtedy od niego.
• Przy mniejszych zleceniodawcach wypłata idzie bezpośrednio z ZUS na Twoje konto.
• ZUS ma 30 dni od otrzymania ostatniego kompletnego dokumentu - najczęściej wąskim gardłem jest zaświadczenie Z-3a od zleceniodawcy.
• Opóźnienie najczęściej bierze się stąd, że zleceniodawca nie złożył swojego dokumentu, a nie z samego ZUS.

Jakie dokumenty są potrzebne

Zwolnienie trafia do ZUS elektronicznie, ale samo e-ZLA nie uruchamia wypłaty. Przy zleceniu potrzebne są jeszcze dwa dokumenty.

1. 1
   e-ZLA od lekarza Wystawiane elektronicznie podczas konsultacji. Trafia do ZUS i do zleceniodawcy bez Twojego udziału.
2. 2
   Z-3a od zleceniodawcy Zaświadczenie płatnika składek z danymi o przychodzie i okresie ubezpieczenia. Wypełnia je zleceniodawca.
3. 3
   ZAS-53 od Ciebie Wniosek o zasiłek chorobowy. Najszybciej złożysz go na swoim koncie w ZUS.
4. 4
   Wypłata ZUS ma 30 dni od otrzymania ostatniego kompletnego dokumentu.

Masz kilka umów naraz - który tytuł się liczy

Przy zbiegu tytułów ubezpieczenia decyduje ten, z którego opłacane są obowiązkowe składki. To on wyznacza podstawę zasiłku, a nie suma wszystkiego, co zarabiasz. Najczęstsze układy wyglądają tak:

• Etat z wynagrodzeniem co najmniej minimalnym plus zlecenie: tytułem obowiązkowym jest umowa o pracę. Zlecenie możesz objąć ubezpieczeniem chorobowym dobrowolnie, ale podstawę zasiłku wyznacza etat.
• Etat z wynagrodzeniem poniżej minimalnego plus zlecenie: zlecenie również staje się tytułem obowiązkowym, więc składki lecą z obu umów.
• Dwa zlecenia u różnych zleceniodawców: obowiązek dotyczy tego zawartego wcześniej, chyba że złożysz oświadczenie wskazujące inne.
• Zlecenie plus własna działalność: przy działalności z ubezpieczeniem chorobowym to ona zwykle jest tytułem prowadzącym.

Student do 26. roku życia

To najczęstszy przypadek, w którym zwolnienie jest, a pieniędzy nie ma. Zlecenie studenta, który nie ukończył 26 lat, jest wyłączone z obowiązku ubezpieczeń społecznych - zleceniodawca nie odprowadza składek i nie ma czego objąć ubezpieczeniem chorobowym. Nie pomoże złożenie wniosku o dobrowolną składkę, bo nie ma tytułu, do którego można by ją doliczyć.

• Status studenta liczy się do dnia ukończenia 26 lat albo do utraty statusu, jeśli nastąpi wcześniej.
• Po 26. urodzinach zlecenie staje się normalnym tytułem ubezpieczenia i wtedy warto od razu wystąpić o składkę chorobową.
• Prawo do zasiłku może dać inny tytuł: równoległa umowa o pracę albo własna działalność z ubezpieczeniem chorobowym.
• Skreślenie z listy studentów albo obrona pracy dyplomowej kończy wyłączenie - zleceniodawca ma wtedy obowiązek zgłoszenia.

Ciąża na umowie zlecenie

Jeśli masz opłacane dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ciąża na zleceniu daje takie same uprawnienia jak na etacie. Zasiłek za okres niezdolności przypadającej na ciążę wynosi 100% podstawy, a okres zasiłkowy wydłuża się do 270 dni. Zwolnienie w ciąży oznacza się kodem literowym B.

• Bez ubezpieczenia chorobowego ciąża niczego nie zmienia - zasiłek nie przysługuje.
• Okres wyczekiwania obowiązuje także w ciąży, o ile nie dotyczy Cię jeden z wyjątków.
• Zasiłek macierzyński po porodzie to osobne świadczenie, z własnymi warunkami.

Umowa zlecenie a L4 - sprawdź w minutę, czy masz prawo do zasiłku

Pięć pytań, które rozstrzygają sprawę. Jeśli na wszystkie odpowiadasz twierdząco, zasiłek Ci przysługuje.

• Czy złożyłeś u zleceniodawcy wniosek o objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym?
• Czy od przystąpienia do ubezpieczenia minęło 90 dni bez przerwy dłuższej niż 30 dni?
• Czy składki były rzeczywiście opłacane - widzisz je na koncie w ZUS?
• Czy nie jesteś studentem do 26. roku życia, dla którego zlecenie jest jedynym tytułem?
• Czy wiesz, który tytuł jest u Ciebie obowiązkowy, jeśli masz kilka umów naraz?

Nie masz prawa do zasiłku - co możesz zrobić

Sytuacja, w której zwolnienie jest, a pieniędzy nie ma, dotyczy sporej części zleceniobiorców. Nie da się jej naprawić wstecz, ale da się ograniczyć skutki i zabezpieczyć następny raz.

• Weź zwolnienie mimo wszystko, jeśli stan zdrowia tego wymaga - dokumentuje niezdolność i usprawiedliwia nieobecność wobec zleceniodawcy.
• Złóż wniosek o objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym od razu po powrocie do zdrowia. Okres wyczekiwania zacznie biec od tego momentu.
• Sprawdź, czy nie masz innego tytułu ubezpieczenia - równoległy etat albo działalność mogą dawać prawo do zasiłku niezależnie od zlecenia.
• Jeśli niezdolność wynika z wypadku przy pracy albo choroby zawodowej, okresu wyczekiwania nie stosuje się w ogóle.
• Ustal ze zleceniodawcą zasady rozliczenia nieprzepracowanych dni - przy umowie zlecenia wynagrodzenie zależy od wykonanej pracy, a nie od czasu.

Zlecenie się skończyło, a Ty zachorowałeś

Zasiłek może przysługiwać także po ustaniu zlecenia, ale warunki są wtedy ostrzejsze. Niezdolność do pracy musi powstać nie później niż 14 dni po ustaniu ubezpieczenia i trwać bez przerwy co najmniej 30 dni. W takiej sytuacji świadczenie jest ograniczone kwotowo do wysokości przeciętnego wynagrodzenia.

L4 online, gdy nie masz swojego lekarza

Zleceniobiorcy częściej niż osoby na etacie zmieniają miasto, pracują dorywczo i nie mają lekarza w przychodni, do której są aktualnie zapisani. Konsultacja online rozwiązuje dokładnie ten problem: wypełniasz wywiad, lekarz go ocenia i - jeśli stan zdrowia to uzasadnia - wystawia e-ZLA, które trafia do ZUS i zleceniodawcy tak samo jak zwolnienie z gabinetu.

• Nie potrzebujesz skierowania ani zapisu do przychodni.
• Dokument jest elektroniczny - nie dostarczasz go nikomu samodzielnie.
• O wystawieniu decyduje lekarz po ocenie wywiadu.

Powiązane tematy

Jeśli szukasz odpowiedzi na inne pytanie o zwolnienie, zacznij tutaj.

• Jak długo można być na zwolnieniu i co dzieje się po wyczerpaniu okresu zasiłkowego.
• Gdzie sprawdzić wystawione zwolnienie i co dokładnie na nim widać.